Παιχνίδια των αρχαίων Ελλήνων

Στην αρχαία Ελλάδα υπήρχαν παιχνίδια για παιδιά αλλά και για ενήλικες.
Για τα παιδικά παιχνίδια στην αρχαία Ελλάδα υπάρχουν πληροφορίες στο έργο "Ονομαστικόν" του λεξικογράφου Πολυδεύκη(2ος αιώνας Π.Χ.), σε αγγειογραφικές πα-ραστάσεις, καθώς και στους κλασικούς συγγραφείς.
Πολλά παιδικά παιχνίδια είχαν αγωνιστικό χαρακτήρα και άλλα ήταν ατομικά ή ομαδικά. Παιχνίδια για ενήλικες ήταν η πεττέα ή πεσσία(είδος ντάμας), που αναφέρεται από τον Πλάτωνα.
Υπήρχαν αγώνες πετεινών και άλλων πτηνών (κυρίως στην Αθήνα) και ο κότταβος, που ήταν η κατάληξη κάθε συμποσίου. Ο κότταβος ήταν ένα είδος μαντείας που γινόταν με το υπόλοιπο του κρασιού, που το έριχναν σε μια λεκάνη. Σιγά σιγά έχασε τον αρχικό χαρακτήρα του και έγινε ένα είδος αγωνίσματος.
Εκτός από τα παραπάνω παιχνίδια, στην αρχαιότητα ήταν γνωστά και τα ενόργανα παιχνίδια (αθύρματα)., που πραγματοποιούνταν με τη χρήση οργάνων. Τέτοια παιχνίδια χρησιμοποιούνταν από πολύ παλιά στην Άπω Ανατολή, στην Κίνα, στην Ιαπωνία και σε άλλες χώρες.
Οι συγγραφείς της εποχής εκείνης αναφέρουν επίσης τον τροχό ή κρίκο (στεφάνι), τις κόρες (κούκλες), τα κρόταλα ή σείστρες (κουδουνίστρες), τα σφαιρίδια (βόλοι), το στρόβιλο ή βέμβιξ (σβούρα) κ.α.
Αναφέρονται επίσης οι πλαγγόνες ή νευρόσπαστα ή αλλιώς δάγυνα, που κουνούσαν τα χέρια και τα πόδια τους, οι αστράγαλοι(κότσια, βασιλιάδες), η σφαιρομαχία, που στους αρχαίους Έλληνες ήταν παιχνίδι σφαίρισης και ειδικότερα είδος πυγμαχίας, στην οποία οι πυγμάχοι έφεραν σφαίρες με καλύμματα, τα επισφαίρια ή επίσφαιρα. Χρησιμοποιούσαν επίσης για παιχνίδια ομοιώματα ζώων και πτηνών.
Όλα αυτά κατασκευάζονταν από πηλό, μέταλλο, κερί και άλλα υλικά.
Σε αρχαίους τάφους βρέθηκαν διάφορα παιχνίδια από αυτά που συνήθιζαν να θάβουν μαζί με τους νεκρούς.
Τα ομαδικά παιχνίδια κατείχαν στην αρχαία Ελλάδα σημαντική θέση και τα αντιμε¬τώπιζαν ως μέσο ψυχαγωγίας και ξεκούρασης. Τα καλλιέργησαν και ανέπτυσσαν σε μεγάλο βαθμό τις διανοητικές τους ικανότητες.
Πρώτοι οι Έλληνες κατανόησαν την αξία των ομαδικών παιγνιδιών και τα είχαν εντάξει στο πρόγραμμα αγωγής των παιδιών.
Για τα μωρά, παιχνίδι στην αρχαιότητα ήταν η «σείστρα»(μεταλλικές κουδουνίστρες), τα τόπια, στεφάνια, βέργες και σβούρες.
Άλλα παιχνίδια:η «χάλκη μυία»=τυφλόμυγα, η «ακινητίδα»=αγαλματάκια, η «απόρραξης» που παιζόταν από δέρματα ζώων, η «μυίνδα»ή αλλιώς «φυγίνδα»ή «αποδιδρασκίνδα» σημερινός κρυφτός. Άλλο παιχνίδι ήταν η «χυτρίνδα» που ένα παιδί πα-ρίστανε τη χύτρα και ένα άλλο στηρίζοντας το αριστερό του χέρι σ’ αυτόν που παρί-στανε τη χύτρα, γυρνούσε γύρω γύρω ο φύλακας. Νικητής ήταν όποιος άγγιζε τη χύτρα χωρίς να τον χτυπήσει ο φύλακας. Σήμερα το λέμε «γύρω γύρω».Άλλο παιχνίδι ήταν ο «ασκωλιασμός» σημερινό «ασκί», είδος ακροβασίας. Ο «αστραγαλισμός»ήταν παιχνίδι με ζάρια, πεσσούς, κύβους ή «κόττα=κότσια=αστράγαλοι μικρών μηρυκα-στικών . Τα «μονά ζυγά» παιζόταν με ξηρούς καρπούς, ενώ τα «πεντόλιθα»ήταν πολύ αγαπητό στα κορίτσια και παιζόταν με κότσια ή πετραδάκια μέσα στο σπίτι. Η «αντισφαίριση» σήμερα κατάγεται από το αρχαίο ελληνικό παιχνίδι «σφαιριστική», που παιζόταν με μια μεγάλη ελαφριά μπάλα και αποτελούσε παιχνίδι αναψυχής μεταξύ συγγενών.

Η Ιστορία του μπάσκετ

Ήταν ένα κρύο και βροχερό χειμωνιάτικο απόγευμα του 1891 όταν ο Καναδός Τζιμ Νέισμιθ, ο νεαρός γυμναστής του Κολεγίου Σπρίνκγφιλντ της Μασαχουσέτης, καθόταν προβληματισμένος στο γραφείο του. Σκεφτόταν πώς θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα παιχνίδι για να παίζουν οι μαθητές του σε κλειστό χώρο και ταυτόχρονα να είναι ενδιαφέρον και θεαματικό. Η ώρα περνούσε κι άρχισε ν' απογοητεύεται. "Άδικα πονοκεφαλιάζω", είπε και εκνευρισμένος πέταξε στο καλάθι των σκουπιδιών ένα τσαλακωμένο χαρτί, που όση ώρα σκεφτόταν, το ταλαιπωρούσε στα χέρια του.
Το χάρτινο μπαλάκι μπήκε στο καλάθι και τότε ο Νέισμιθ, σαν να χτυπήθηκε από ηλεκτρικό ρεύμα. Πετάχτηκε όρθιος. Χτύπησε τα χέρια του και φώναξε σαν νέος Αρχιμήδης: "Εύρηκα". Η ενστικτώδης κίνηση που έκανε, του έδωσε την ιδέα πάνω στην οποία θα στήριζε το παιχνίδι.
Ο Νέισμιθ είχε σπουδάσει θρησκευτικά, αλλά τον κέρδισε ο αθλητισμός γιατί, όπως έλεγε κι ο ίδιος, "πιο εύκολα μπορώ να επηρεάσω τους νεαρούς να γίνουν Χριστιανοί μέσω του αθλητισμού, παρά με το κήρυγμα".

Ο επικεφαλής του αθλητικού τμήματος στο Σπρίνγκφιλντ είχε προετοιμάσει τον Νέισμιθ. Του επίστησε την προσοχή ότι οι μαθητές του ήταν "επαναστάτες", ότι οι παλιές ασκήσεις γυμναστικής τους άφηναν παντελώς αδιάφορους κι ότι έπρεπε να βρεθεί ένα νέο παιχνίδι που να τους αποσπάσει το ενδιαφέρον.
Ο οραματιστής Νέισμιθ σκεφτόταν: "θα είναι παιχνίδι με μπάλα, αλλά όχι ποδόσφαιρο που είναι επικίνδυνο. Οι παίκτες δεν θα μπορούν να τρέχουν με την μπάλα, άρα δεν θα γίνονται τάκλιν, άρα δεν θα υπάρχουν τραυματισμοί".
Το επόμενο πρόβλημα ήταν και το πιο βασικό. Πώς το παιχνίδι θα γινόταν ανταγωνιστικό.
Δηλαδή πώς θα σκόραραν οι παίκτες. Σκέφτηκε να βάλει ένα κουτί στο πάτωμα και να έριχναν εκεί οι παίκτες την μπάλα, αλλά αυτό ήταν ανέφικτο, καθώς οι αμυντικοί θα στέκονταν μπροστά και το παιχνίδι θα γινόταν τραχύ.
Έτσι αποφάσισε να βάλει τα κουτιά να κρέμονται πάνω από τα κεφάλια των παικτών.
Το επόμενο μέλημα του ήταν να βρει την κατάλληλη μπάλα. Αυτή του αμερικανικού ποδοσφαίρου ήταν εύκολο να κουβαληθεί από τους παίκτες και έτσι αποφάσισε ότι η μπάλα του ποδοσφαίρου ήταν η πιο κατάλληλη.
Το πρωί ο Νέισμιθ βρήκε τον κ. Στέμπινς, επιστάτη του κολεγίου και του ζήτησε δύο κουτιά.
Ο επιστάτης απάντησε αρνητικά, αλλά είπε στον Νέισμιθ ότι έχει δύο καλάθια από ροδάκινα να του δώσει.
Ο Νέισμιθ πήρε τα καλάθια και τα κρέμασε στο μπαλκόνι του γυμναστηρίου, είχε ύφος 3 μέτρα και 5 εκατοστά. Αυτό το ύψος έχουν μέχρι και σήμερα τα καλάθια του μπάσκετ.
Στις 11.30 ο Νέισμιθ περίμενε τους μαθητές του να τους παρουσιάσει το νέο παιχνίδι. Νωρίτερα τους είχε δείξει κι άλλα παιχνίδια, αλλά οι μαθητές του τα απέρριψαν, γελώντας ειρωνικά.
Η αγωνία του νεαρού καθηγητή ήταν μεγάλη. "Ει, άλλο ένα νέο παιχνίδι" φώναξε ένας μαθητής, μόλις μπήκε στο γυμναστήριο.
"Δοκιμάστε κι αυτό και αν δεν σας αρέσει, δεν θα σας παρουσιάσω ποτέ κανένα άλλο" είπε ο Τζιμ.
Στη συνέχεια χώρισε τους 18 μαθητές του σε δύο ομάδες των 9 ατόμων και έβαλε τους δύο αρχηγούς να σταθούν στη μέση του γηπέδου. Πέταξε την μπάλα ψηλά ανάμεσα τους. Ήταν το πρώτο τζάμπολ.
Οι δύο νέοι πήδηξαν να διεκδικήσουν την μπάλα και ... ήταν γεγονός: το πρώτο παιχνίδι μπάσκετ είχε αρχίσει. Οι παίκτες, αφού δεν μπορούσαν να τρέχουν κρατώντας την μπάλα στα χέρια, άρχισαν να αλλάζουν πάσες και να προσπαθούν να τη βάλουν στο καλάθι.
Έκαναν αυτό που κάνουν σήμερα εκατομμύρια άνθρωποι σ' ολόκληρη τη γη. Έπαιζαν το πιο συναρπαστικό από όλα τα σπορ, αυτό που μαγνητίζει στις μέρες μας όλο τον κόσμο.
Τα γέλια και οι φωνές των μαθητών του Νέισμιθ αντηχούσαν στο παλιό γυμναστήριο. Οι παίκτες, φορώντας μακρύ παντελόνι και μπλούζα, απολάμβαναν το νέο παιχνίδι και ο Νέισμιθ τους κοιτούσε γεμάτος περηφάνια.
Μετά από μισή ώρα παιχνιδιού κι ενώ είχε μπει ένα μόνο καλάθι, οι μαθητές ήταν εξουθενωμένοι, αλλά ευτυχισμένοι. Το "μικρόβιο" του μπάσκετ τους είχε κατακτήσει για τα καλό.

Ρώτησαν το γυμναστή τους πότε θα μπορούσαν να ξαναπαίξουν αυτό το υπέροχο παιχνίδι. Έπαιζαν συχνά στη συνέχεια.
Τον Ιανουάριο του 1892, όταν οι μαθητές γύρισαν από τις διακοπές των Χριστουγέννων, άρχισαν να δίνουν αγώνες με τα γειτονικά σχολεία που κι αυτά είχαν αρχίσει να παίζουν το νέο παιχνίδι.
Τα πρώτα ματς της εποχής έληγαν συνήθως με 3-2 ή με 2-1. Το κάθε καλάθι μετρούσε ένα πόντο.
Το Μάρτιο της ίδιας χρονιάς, διοργανώθηκε στο Σπρίνγκφιλντ το πρώτο τουρνουά μπάσκετ. μεταξύ των μαθητών του κολεγίου. Διάφορες γυναίκες που παρακολουθούσαν τους αγώνες από το μπαλκόνι πρότειναν να παίξουν κι αυτές. Μόλις τελείωσαν οι αγώνες των αντρών, οι γυναίκες μπήκαν στο γήπεδο και έπαιξαν. Ήταν ένα πρωτόγνωρο θέαμα, καθώς φορώντας μακριά φουστάνια προσπαθούσαν να τρέξουν και να βάλουν την μπάλα στο καλάθι. Δεν το κατάφεραν, αλλά μην ξεχνάμε ότι αυτό που μετράει στον αθλητισμό είναι η προσπάθεια.
Την άνοιξη, το παιχνίδι μεταφέρθηκε έξω. Εκεί έστησαν δύο σιδερένιους πασσάλους και κρέμασαν σ' αυτούς τα καλάθια. Το μπάσκετ είχε ανοίξει τις πόρτες του και είχε ξεκινήσει για να κατακτήσει τον κόσμο.

Μια μέρα ένας φοιτητής, ονόματι Φρανκ Μάχαν, επισκέφτηκε τον Νέισμιθ στο γραφείο του. 
-"Δρ. Νέισμιθ, πώς σκοπεύετε να ονομάσετε το νέο παιχνίδι;", τον ρώτησε. 
Ο Νέισμιθ απάντησε ότι δεν είχε αποφασίσει ακόμη για το όνομα του παιχνιδιού.
-"Να το πούμε Νέισμιθ - μπολ", πρότεινε ο Μάχαν. 
-"Αυτό το όνομα θα σκότωνε κάθε παιχνίδι", απάντησε γελώντας ο καθηγητής.
-"Τότε γιατί να μην το πούμε μπάσκετ - μπολ; Εξάλλου παίζεται με δυο καλάθια και μια μπάλα", αντιπρότεινε ο νεαρός. 
Ο Νέισμιθ πετάχτηκε επάνω, έδωσε το χέρι του στον μαθητή του και του είπε:
-"Μπράβο, αυτά είναι το όνομα που του αξίζει". 
Το ωραιότερο παιχνίδι του κόσμου είχε βρει το όνομα του. Ο Τζιμ Νέισμιθ ήταν ο πατέρας του και ο Φρανκ Μάχαν ο νονός του.

* το κέιμενο είναι από το βιβλίο "Ενας αιώνας Μπάσκετ" του Τάκη Ευσταθίου

 www.basket.gr/eok/history/basket.asp

Θέατρο και κινηματογράφος

Τόσο ο κινηματογράφος όσο και το θέατρο μας προσφέρουν απόλαυση και ψυχαγωγία, το καθένα με διαφορετικό τρόπο.

Στο θέατρο γοητευόμαστε από το θεατρικό λόγο, μαγευόμαστε από το θέαμα και την μουσική. Υπάρχει σχέση ανάμεσα στους ηθοποιούς και το κοινό, πολλές φορές έρχονται σε άμεση επαφή, δηλαδή συζητούν μεταξύ τους. Στο κινηματογράφο βέβαια, αυτό δεν γίνεται.

Στο θέατρο υπάρχουν ορισμένα σκηνικά για κάθε παράσταση ενώ στον κινηματογράφο απεριόριστες τεχνολογικές δυνατότητες που αξιοποιούνται για να γίνει το θέαμα πιο μαγευτικό.

Ακόμη στο θέατρο επικεντρώνεται κανείς περισσότερο στους ηθοποιούς και στον τρόπο που εκφράζονται, ενώ στον κινηματογράφο εντυπωσιάζεται από τα εφέ, από την περιπέτεια και από την δράση της ταινίας.

Οικονόμου Κατερίνα

Μα γιατί Αρχαία Ελληνικά;

FAST FOOD: Ο εχθρός της υγείας μας!

Δυστυχώς στις μέρες μας τα fast food τα οποία διατίθενται στα ταχυφαγεία είναι η εύκολη, η γρήγορη και η φθηνή λύση στην οποία καταφεύγει ο περισσότερος κόσμος. Τι κρύβεται όμως πίσω από τα ελκυστικά αυτά τρόφιμα για μικρούς και μεγάλους;
Πρώτον, τα τρόφιμα όπως οι πατάτες και τα ψωμάκια, τα οποία χρησιμοποιούνται στα ταχυφαγεία είναι κατεψυγμένα και χαμηλής ποιότητας. Δεύτερον, τα λαχανικά δεν πλένονται καλά με αποτέλεσμα να μένουν πάνω τους τα χημικά και οι επικίνδυνες ουσίες από το ράντισμα και εμείς με τη σειρά μας να τις καταναλώνουμε. Τρίτον, τα γεύματα τηγανίζονται σε λάδι χαμηλής ποιότητας, το οποίο έχει ξαναχρησιμοποιηθεί πολλές φορές και σε σκεύη που έχουν φθαρεί από το χρόνο και από τη χρήση. Τέταρτον, το εμφιαλωμένο νερό που πωλείται σε πλαστικά μπουκάλια ζεσταίνεται στα φορτηγά κατά τη μεταφορά του με αποτέλεσμα το πλαστικό ( επομένως και το νερό μέσα σε αυτό ), να γίνεται επικίνδυνο. Ακόμη, περιέχει καρκινογόνα συντηρητικά, που είναι ανθυγιεινά. Τέλος, το κρέας είναι χαμηλής ποιότητας και περιέχει πρόσθετες ουσίες γεύσης που χρησιμοποιούνται προκειμένου να το διατηρήσουν αρκετές μέρες αναλλοίωτο.
Καλό είναι να υιοθετήσουμε όλοι την μεσογειακή διατροφή και να γυρίσουμε την πλάτη στα fast food γιατί η υγεία είναι το πιο πολύτιμο αγαθό στη ζωή μας.

Μαρίνα Ξουλίδου

Κινηματογράφος ή θέατρο;

Η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει τη ζωή όλων των ανθρώπων καθώς και τη διασκέδασή τους. Ελάχιστοι είναι αυτοί που προτιμούν να βγουν, λόγω κακής ψυχολογίας ή από έλλειψη χρημάτων.
Με τον κινηματογράφο και το θέατρο διασκεδάζομε, επικοινωνούμε, αποκτούμε γνώσεις. Έτσι την διασκέδαση δεν πρέπει να τη στερούμαστε διότι είναι ένας τρόπος εξόδου από τα καθημερινά προβλήματα και το στρες. Οι περισσότεροι άνθρωποι προτιμούν τον κινηματογράφο, γιατί η διασκέδαση είναι οικονομικότερη σε σχέση με το θέατρο, που αποτελεί επίσης έναν άλλο τρόπο ψυχαγωγίας. Επίσης σημαντικό ρόλο παίζει και η βόλτα μετά τη ταινία ή τη θεατρική παράσταση. Για παράδειγμα θα προτιμήσουμε να καταφύγουμε σε ένα εμπορικό κέντρο μετά τη ταινία ή την παράσταση, για να κάνουμε βόλτα στα καταστήματα και να μαγευτούμε από τις βιτρίνες ή θα σχολιάσουμε την ταινία ή το θεατρικό δρώμενο σε κάποιο καφέ της πόλης .
Η παρακολούθηση της ταινίας με τρισδιάστατα γυαλιά κάνει την ταινία βέβαια, πιο ζωντανή, αισθανόμαστε πως βρισκόμαστε κι εμείς μέσα και ότι όλα είναι αληθινά.
Οι προβολές των ταινιών είναι ένα άλλο πλεονέκτημα για το οποίο προτιμούν οι άνθρωποι τον κινηματογράφο, καθώς είναι πολλές και μας δίνεται η ευκαιρία να επιλέξουμε την κατάλληλη ώρα. Τέλος ο κινηματογράφος είναι μια βιομηχανία παραγωγής ταινιών. Οι ταινίες κάθε χρόνο είναι επίκαιρες ,περιέχουν μελλοντικά στοιχεία, επιστημονικές ανακαλύψεις και είναι χρήσιμα για μας.

Καλλιόπη Παπουτσή

Κινηματογράφος και Θέατρο

Αρκετές διαφορές αλλά και ομοιότητες διακρίνονται ανάμεσα στο υπερθέαμα που σου χαρίζει ο κινηματογράφος και την παραστατικότητα του θεάτρου. Οι διαφορές μπορεί να είναι άλλοτε φανερές άλλοτε όχι.
Το θέαμα στο θέατρο διαφέρει από αυτό του κινηματογράφου, καθώς στο θέατρο τα δρώμενα διαδραματίζονται εκείνη τη στιγμή ενώ στο κινηματογράφο έχουν γυριστεί μέρες ή και μήνες πριν την προβολή. Επίσης, στο θέατρο τα σκηνικά είναι χειροποίητα ή κατασκευασμένα ειδικά για την ταινία, ενώ στον κινηματογράφο οι ηθοποιοί μπορεί να ταξιδεύουν από τόπο σε τόπο για κάθε σκηνή. Η σημαντικότερη όμως διαφορά είναι ότι στο θέατρο, οι σκηνές και η μουσική δεν είναι μονταρισμένες αλλά ζωντανές και το δύσκολο σημείο είναι ότι οι ηθοποιοί, αν κάνουν ένα λάθος ή δεν κάνουν κάτι σωστά, δεν μπορεί να διορθωθεί. Οι ταινίες που παίζονται στον κινηματογράφο διατίθενται κάποιες φορές δωρεάν στο διαδίκτυο ή μπορούμε να τις αγοράσουμε αλλά και να τις νοικιάσουμε, ώστε να τις δούμε πολλές φορές, ενώ στο θέατρο οι παραστάσεις είναι μοναδικές.
Παρά τις διαφορές οι ομοιότητες είναι ότι και στα δύο υπάρχει χρέωση για την είσοδο του καθενός στο χώρο. Υπάρχει επίσης και πληθώρα ταινιών ή παραστάσεων, μόνο που στο θέατρο μια καλή παράσταση, με πωλήσεις, μπορεί να παιχτεί και συνεχόμενες χρονιές.
Παρ' όλ' αυτά, νομίζω πως οι ενήλικες προτιμούν το θέατρο από το σινεμά, γιατί τους προσφέρει την αίσθηση της πραγματικότητας και της ζωντάνιας στις σκηνές που παρακολουθούν.

Φωτεινή Μούτσιου-Τουλούμη